Programma 4: Sociaal Domein

We droegen bij aan een inclusieve samenleving met gelijkwaardigheid als uitgangspunt 
Als gemeente droegen we bij aan een krachtige en vitale samenleving waarin iedereen de kans kreeg om mee te doen. We zijn een pilot gestart met de ketenaanpak Welzijn op Recept. Daarbij ondersteunen we patiënten die bij de huisarts komen met niet-medische klachten via het voorliggend veld  (algemene en vrij toegankelijke voorzieningen) . Hiermee ontlasten we enerzijds de huisartsen en voorkomen we anderzijds dat patiënten onnodig een medisch traject doorlopen. In 2025 zijn 23 patiënten ondersteund door de welzijnscoach en samenwerkingspartners. Op deze manier dragen wij bij aan het behoud van eigen regie van onze inwoners. 

Jeugd in Lansingerland groeit gezond, veilig en kansrijk op 
In Lansingerland wonen relatief veel kinderen en jongeren, ongeveer 25% van het aantal inwoners. We willen dat alle kinderen goed opgroeien en hun mogelijkheden kunnen benutten. We zorgen voor een prettige groene buitenruimte en samen met onder andere scholen en verenigingen creëren we algemene voorzieningen voor ieder kind. 

Het Beleidsplan ‘Kansrijk Opgroeien’ is in 2025 vastgesteld. Met ons jeugdbeleid stimuleren we dat ouders advies vragen of hun zorgen delen in hun eigen netwerk met andere ouders, vrienden, familie en kennissen of bespreken met hun bredere netwerk, zoals op de kinderopvang of op school. Want veel moeilijkheden die ouders en kinderen kunnen ervaren horen bij het normale leven. Opgroeien is niet altijd makkelijk en steun is vaak dichtbij in het eigen netwerk te vinden. 

Voor gezinnen en kinderen die professioneel advies, ondersteuning of hulp nodig hebben, zorgen we voor een aanbod waar zij makkelijk terecht kunnen dichtbij huis: het Centrum voor Jeugd en Gezin, de Jeugdcoach op School of de praktijkondersteuner GGZ Jeugd van de huisarts. De meeste gezinnen kunnen dan zelf weer verder. We subsidiëren maatjesprojecten, waarbij een kind of gezin wordt gekoppeld aan een ervaren vrijwilliger die hen kan ondersteunen. Ook zorgen we ervoor dat er jeugd- en jongerenwerk beschikbaar is.  

Als er meer professionele hulp nodig is kan een jeugdige een verwijzing krijgen naar individuele jeugdhulp. Ongeveer 80% van onze uitgaven aan jeugdhulp gaan naar individuele hulp en 20% besteden we aan de vrij toegankelijke hulp. We hadden verwacht dat de kosten voor individuele hulp in 2025 zouden dalen naar 75% van onze uitgaven voor jeugdhulp. Dat percentage is niet gehaald vanwege de stijging van de kosten voor de geïndiceerde jeugdhulp. 

We werkten aan een beweging om lichtere hulp in te zetten waar mogelijk 
Naast dat we eraan werken dat gezinnen via hun eigen netwerk steun en advies vinden, zetten we er ook op in dat kinderen en gezinnen weer verder kunnen met lichtere hulp of een korter traject. We zorgen voor een zo dekkend mogelijk aanbod van hulp dichtbij, de lokale jeugdhulp. Dit is lichtere hulp dan de specialistische hulp die we samen met andere gemeenten in de regio Rijnmond inkopen. We willen ervoor zorgen dat deze zorg beschikbaar blijft voor de meest kwetsbare kinderen die dat echt nodig hebben. We zorgen ervoor dat kinderen passende hulp via ons lokale aanbod krijgen, als zij daar voldoende aan hebben. Samen met huisartsen, die ongeveer de helft van de verwijzingen naar hulp doen, lukt het steeds beter om dit voor elkaar te krijgen.

We zien dan ook dat in 2025 37% van de uitgaven aan hulp naar lokale hulp zijn gegaan, terwijl we hadden verwacht dat dit 30% zou zijn. Het is positief dat we procentueel meer uitgeven aan lokale hulp dan verwacht. We zien hierdoor ook een daling van de gemiddelde zorguitgave per jeugdige. We hadden verwacht dat dit € 11.277 zou zijn, maar het was in 2025 € 10.130, ondanks hoge indexatie. Dit is te verklaren door de verschuiving naar lokale hulp die minder duur is dan specialistische hulp en door inzet op een kortere trajectduur. Voor dat doel hebben we de verordening (T25.07063) aangepast in 2025 en gezorgd dat gezinnen na afronding van het traject nog enkele keren terecht kunnen bij de zorgverlener als dit nodig is. Dit geeft gezinnen vaak het vertrouwen om zonder de zorgverlener verder te gaan en het traject wel daadwerkelijk af te ronden. Er zijn geen aanwijzingen dat kinderen of gezinnen minder goed geholpen zijn.

Wij droegen bij aan zelfredzaamheid en eigen regie voor volwassen inwoners in Lansingerland
Met de meerderheid van de volwassen inwoners van Lansingerland ging het goed. We zien dat de complexiteit van de doelgroep, die afhankelijk is van een uitkering, toeneemt en een groot deel (meer dan 50%) al meer dan vijf jaar afhankelijk is van een uitkering. In 2025 richtte onze ondersteuning zich specifiek op een beperkte groep volwassen inwoners die extra hulp nodig hadden om volwaardig deel te nemen aan de samenleving of de arbeidsmarkt. Hierbij ging het bijvoorbeeld om mensen die in armoede leven, moeite hebben met het vinden van werk, schulden hebben opgebouwd en daardoor gezondheidsproblemen ontwikkelen of sociaal geïsoleerd leven.

We droegen bij aan gelijke kansen voor inwoners bij het vinden van een plek op de arbeidsmarkt
Werk levert een positieve bijdrage aan het leven van onze inwoners: inkomen zorgt voor onafhankelijkheid en werk draagt bij aan een betekenisvol leven. Daarom zetten we ons in om te voorkomen dat iemand een bijstandsuitkering moet aanvragen. We werkten hierbij samen met werkgevers om mensen te begeleiden naar werk in sectoren waar de vraag naar arbeidskrachten hoog was. Verder namen wij proactieve maatregelen om te voorkomen dat onze inwoners in financiële problemen terechtkwamen of dat de schulden opliepen. Voor inwoners die toch met financiële problemen, schulden of afhankelijkheid van uitkeringen te maken kregen, boden we gerichte ondersteuning (maatwerk).

Onze vier belangrijkste doelstellingen voor 2025 waren:

1. Onze inwoners doen naar draagkracht mee in de maatschappij door middel van betaald werk, vrijwilligerswerk of een andere vorm van dagbesteding.
2. We ondersteunen minima met voorzieningen die bijdragen aan het vermogen om mee te doen in de maatschappij.
3. We verstevigen onze aanpak van schuldenproblematiek en zijn hierdoor klaar voor een grotere vraag die (mogelijk) ontstaat door de stijgende prijzen.
4. Werkgevers in onze arbeidsmarktregio dragen bij aan een (inclusieve) arbeidsmarkt waar voor iedereen plaats is met passende werkplekken.

Onze inwoners hebben een gezonde leefstijl, zijn mentaal gezond en doen mee in de samenleving  
We hebben ingezet op zowel de mentale als de fysieke gezondheid van onze inwoners en voornamelijk op jongeren. Zo zijn we van start gegaan met het project ‘BreinBaas’, waarbij we met name online meer aandacht geven aan de mentale gezondheid van onze jongeren. Ook hebben we in december 2025 de campagne ‘Niet in Rook’ gelanceerd, waarbij we jongeren willen ontmoedigen om te (gaan) vapen en zowel ouders als jongeren bewust willen maken van de gevolgen van vapen. Deze campagne is onderdeel van het bredere projectplan Middelengebruik. Bij verschillende evenementen, waaronder de Avondvierdaagse en het Urban Sport Event, zetten we in op het aanbod van (gratis) gezonde snacks en water. 

We zorgden voor passende hulp zodat inwoners eigen regie waar mogelijk behouden en blijven meedoen in de samenleving
Inwoners die (tijdelijk) minder zelfredzaam waren, konden gebruikmaken van ondersteuning uit de sociale basis en geïndiceerde voorzieningen. Met een breed aanbod van geïndiceerde voorzieningen ondersteunden we inwoners met een psychische, psychosociale of lichamelijke beperking. Met het inzetten van maatwerkvoorzieningen stelden we inwoners weer in staat om eigen regie te behouden en te participeren op diverse leefgebieden.

Jaarlijks neemt het aantal gebruikers van Wmo-voorzieningen toe door een dubbele vergrijzing; het aantal ouderen (65+) in de samenleving neemt toe, maar binnen die groep groeit ook het aandeel 'oudere ouderen' (80-plussers). Daarnaast zien we dat ouderen langer thuis blijven wonen, met behulp van ondersteuning uit bijvoorbeeld het sociale netwerk, voorliggende voorzieningen, de Wmo of de Wet langdurige zorg (WLZ). In 2025 zagen we dat deze trend zich voortzette en het aantal gebruikers van Wmo-voorzieningen verder toenam van 3.035 in 2024 naar 3.074 in 2025. Het aantal voorzieningen groeit minder snel (1,29%) dan het aantal ouderen (2,5%). Dit is te verklaren doordat meer ouderen gebruikmaken van voorliggende of algemene voorzieningen, of bijvoorbeeld vaker een beroep doen op hulp vanuit het sociale netwerk.

Ook de gemiddelde uitgaven per Wmo-cliënt die gebruik maakt van een maatwerkvoorziening (zoals een hulpmiddel of begeleiding) zijn in 2025 verder gestegen. Dit is te verklaren door jaarlijkse indexaties van de tarieven van onze maatwerkvoorzieningen. In 2024 gaven we gemiddeld per jaar € 3.400 uit, in 2025 steeg dit naar € 3.595, een stijging van 5,74%. Als we dit afzetten tegen het totale aantal inwoners in Lansingerland, en dus rekening houden met de bevolkingsgroei, zien we dat de gemiddelde uitgaven per inwoner van Wmo-maatwerkvoorzieningen minder hard stijgen dan verwacht. In 2024 was dit € 126, in 2025 steeg dit naar € 132.

Structureel voerden we cliëntervaringsonderzoeken (CEO’s) uit, om inzicht te krijgen in de kwaliteit van Wmo-ondersteuning. In 2025 gaf 74% van de inwoners die gebruik hebben gemaakt van een maatwerkvoorziening aan tevreden te zijn met de kwaliteit van de ondersteuning. 85% van de inwoners ervaarde een betere kwaliteit van leven door inzet van een maatwerkvoorziening.

We zetten in op vitale ouderen die investeren in hun eigen leven en bijdragen aan de samenleving 
De gemeente Lansingerland maakt deel uit van het Regionaal Integraal Gezondheid Akkoord (RIGA), Het RIGA is een samenwerkingsverband in de regio Westland Schieland Delfland (WSD) van meer dan 60 partners vanuit medisch en sociaal domein die werken aan een meer gezonde en veerkrachtige regio. Ouderen zijn een belangrijke groep hierbinnen, waarin we ons richten op passende zorg en ondersteuning. In 2025 is het regionaal transformatieplan goedgekeurd, waarvoor tijdelijke middelen (3 jaar) vanuit VWS zijn toegekend om veranderingen in de zorg en welzijn mogelijk te maken. Dit maakt het mogelijk om regionaal, maar ook lokaal te werken aan toekomstbestendige zorg en ondersteuning. Ook zijn we in 2025 gestart met de ontwikkeling van het woonzorg convenant met onze lokale partners zoals 3B wonen, Laurens, Welzijn Lansingerland en Fundis.