Managementsamenvatting

Voor u ligt de Jaarrekening 2025. Het boekwerk met cijfers over de gemeente Lansingerland waarmee we het jaar 2025 afsluiten. Deze cijfers staan niet op zichzelf. De gemeente Lansingerland wordt net als alle andere gemeenten beïnvloed door ontwikkelingen in Nederland en in de wereld. Geopolitieke ontwikkelingen en aanhoudende spanningen hebben gezorgd voor jaren van aanzienlijke inflatie. Dit leidt hier tot stijgende kosten van lopende projecten en investeringen in onze gemeente. Ook hebben geopolitieke spanningen de kwetsbaarheid van onderdelen van de samenleving aan het licht gebracht. Landelijk is de overheid een campagne gestart om de maatschappelijke weerbaarheid te vergroten.

In Nederland is 2025 te kenmerken als politiek instabiel. Maatschappelijk is er zichtbaar onrust ontstaan, mede door onduidelijkheid over de Spreidingswet die in februari 2024 is ingegaan. Het kabinet-Schoof had de wens deze wet in te trekken, maar op 3 juni 2025 is het kabinet-Schoof gevallen na een regeerperiode van nog geen jaar. Op 29 oktober is een nieuwe Tweede Kamer gekozen en zijn de landelijke politieke verhoudingen voor de komende tijd bepaald.

Naast politieke instabiliteit heeft Nederland te maken met een steeds verder groeiende behoefte aan woningen. De nationale overheid heeft woningbouw als een prioriteit gemarkeerd. De behoefte aan meer woningen bestaat binnen een context van schaarste. Deze schaarste is onder andere op het gebied van ruimte, financiën, de arbeidsmarkt, mobiliteit, maar ook stroomvoorziening. Netcongestie van het stroomnet en ook het riool is in 2025 steeds zichtbaarder geworden.

Binnen deze geschetste nationale en internationale context heeft de gemeente Lansingerland verandering doorgemaakt op diverse dossiers. De bestuursovereenkomst die eind 2024 is gesloten met de provincie Zuid-Holland is in februari 2025 definitief gemaakt en is gestart met de uitvoering daarvan. Dit betekent voor de gemeente onder andere een doorbraak voor de ontwikkeling van een woon- en werkgebied in het Bleizo-kwartier en mobiliteit rond de N209 met gerelateerde woningbouw. In 2025 is de Omgevingsvisie 2.0 door de gemeenteraad vastgesteld. Een belangrijk visiedocument voor de verdere ontwikkeling van Lansingerland. De raad en het college zijn in een gezamenlijk traject gekomen tot een begroting die uitdagend was door financiële onduidelijkheid vanuit het Rijk, dalende Rijksinkomsten en stijgende lokale uitgaven.

Financieel sloten we het jaar af met een positief rekeningresultaat. Het positieve resultaat is vooral toe te wijzen aan incidentele meevallers, en een eenmalige administratieve correctie. Daardoor laat de jaarrekening een positief eindresultaat zien van € 7,3 miljoen, terwijl er bij de Slotwijziging een tekort van € 400.000 was begroot. Dit positieve resultaat neemt echter niet weg dat de gemeente voor een bezuinigingsopgave staat. Structureel gezien was het resultaat beperkt. De gemeente heeft behoefte aan langdurige financiële duidelijkheid en stabiliteit om de verschillen tussen de begroting en de uiteindelijke resultaten beter te laten aansluiten. Dit is van belang om gemeenschapsgeld zo doelmatig mogelijk in te zetten en duidelijkheid te geven aan maatschappelijke partners. Wij onderschrijven de inspanningen die op het landelijke niveau gepleegd worden, onder andere door de VNG, om aandacht te vragen voor verbetering van de financiën van nadeelgemeenten in de gemeentefondssystematiek, waaronder Lansingerland.

In deze jaarstukken leest u een uitgebreide analyse van de beleidsinhoudelijke en financiële resultaten die in 2025 werden geboekt. Wij wensen u veel leesplezier!

Het jaar 2025 was het derde jaar waarin het college verder vorm gaf aan de uitvoering van het collegewerkprogramma ‘Samen verantwoord aan de slag’: de vertaling van het coalitieakkoord 2022–2026. Het werkprogramma bevat de concrete acties om de ambities uit het coalitieakkoord te realiseren. In de bijlage van deze jaarstukken vindt u per ambitie de voortgang van het werkprogramma.

Waar in 2023 de Samenlevingsvisie is vastgesteld, is in 2025 de Omgevingsvisie 2.0 vastgesteld. Daarnaast hebben de gemeenteraad en het college samen verder vormgegeven aan de grote opgaven zoals de opgave Nieuwkomers (o.a. oplevering Tobias2) en het Integraal Huisvestingsplan voor onderwijs.

Deze resultaten op het gebied van onder andere wonen, duurzaamheid, jeugdhulp en veiligheid leest u uitgebreid in de toelichtingen per programma en beleidsveld.

Het jaar 2025 sluiten we af met een incidenteel positief resultaat van circa € 7,3 miljoen. Dit resultaat wijkt € 7,7 miljoen positief af ten opzichte van de slotwijziging waarbij wij verwachtten een negatief resultaat te behalen van € 400.000. Dit resultaat bestaat uit een positief structureel resultaat van € 1.853.000 en een negatief incidenteel resultaat van € 2.256.000. De grootste afwijking ten opzichte van de Slotwijziging 2025 betreft de winstuitkering van € 4 miljoen als gevolg van het opheffen van Bedrijvenschap Hoefweg. Overige afwijkingen worden toegelicht in het onderdeel "Financiële verschillen t.o.v. Slotwijziging 2025". 

Voor het handhaven van de financiële positie van Lansingerland volgen wij de in het coalitieakkoord onderschreven pijler van een structureel sluitende begroting.

Met een ratio weerstandsvermogen (incl. Enecoreserve) van 4,8 (2024: 4,9) heeft Lansingerland een solide uitgangspositie. De ratio van 4,8 ligt hoger dan de oorspronkelijke begroting voor 2025 (3,0). Dit komt hoofdzakelijk voort uit de actualisatie van het MPG in 2025. De ratio bij de jaarrekening 2025 ligt ruim boven de bandbreedte van de door de raad gewenste marge 'ruim voldoende' (tussen de 1,4 en 2,0), waarbij de Raad streeft naar een ratio van 1,7. Exclusief de Enecoreserve zou de ratio weerstandsvermogen uitkomen op 2,0. Ook dat valt binnen de bandbreedte van 'ruim voldoende'.

De netto schuldquote komt uit op 30% (2024: 30%). Conform de signaleringswaarde opgesteld door de Provincie Zuid-Holland valt deze waarde van de netto schuldquote in de categorie minst risicovol (<90%). 

Het gerealiseerde resultaat bedraagt € 7,7 miljoen voordeliger dan begroot, waarvan € 3,4 miljoen incidenteel. Van het structurele resultaat hebben een aantal voordelen een tijdelijk karakter en hebben dus geen effect op de begroting 2026. Hiermee blijft een zorgpunt het structureel in evenwicht zijn van de baten en lasten, ook voor onze gemeente. Bij de komende begrotingen is het onverkort van belang om kritisch te blijven kijken naar ons structurele begrotingssaldo en daarbij keuzes te maken en maatregelen te treffen om in de toekomst financieel solide te blijven. In het begrotingsjaar 2025 maakten we deze keuzes ook voor de begroting 2026. Voor de jaren na 2026 zijn nog aanvullende maatregelen nodig om tot een structureel sluitende meerjarenbegroting te komen.