Programma 6: Lansingerland ontwikkelt

Ruimtelijke ontwikkelingen die bijdragen aan een verbonden, vindingrijk en gezond Lansingerland
De Omgevingsvisie Lansingerland geeft antwoord op de vraag wat de uitdagingen voor de gemeente zijn en welke keuzes we voor de toekomst moeten maken voor een verbonden, vindingrijk en gezond Lansingerland. De zes thema’s Kwaliteit van de Leefomgeving, Wonen, Mobiliteit, Economie, Horti Science en Energietransitie en Circulaire economie (duurzaamheid) dragen bij aan de in de Omgevingsvisie benoemde pijlers: ‘Verbonden in de metropool’, ‘Vindingrijk en ondernemend’ en ‘Gezond Samen Leven’.

Een gestructureerde invoering van de Omgevingswet
De Omgevingswet is één integrale wet op het gebied van de fysieke leefomgeving (ruimte, wonen, milieu, natuur, water en infrastructuur), met als doel: eenduidige regelgeving en makkelijk vindbare informatie over de fysieke leefomgeving. Hiermee kan de gemeente als hoeder van de fysieke leefomgeving de balans bewaken tussen een veilige en gezonde fysieke leefomgeving, behoud en versterken van de omgevingskwaliteit en het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen ten gunste van maatschappelijke ontwikkelingen.

Lansingerland groeit in hoog tempo. Met duizenden nieuwe woningen, voorzieningen en banen in het vooruitzicht neemt het aantal inwoners toe en wordt het drukker op onze wegen, fietspaden en in het openbaar vervoer. Die groei willen we faciliteren zonder dat de bereikbaarheid, de verkeersveiligheid of de leefbaarheid eronder lijdt. Inwoners, ondernemers en bezoekers moeten voldoende keuzevrijheid houden om zich op een duurzame, veilige en gezonde manier te verplaatsen.

Onderweg zijn is een vast onderdeel van ons dagelijks leven en onze economie, en dat blijft ook in de toekomst zo. Een goede bereikbaarheid draagt bij aan onze welvaart en aan de kwaliteit van onze leefomgeving. Tegelijkertijd zet een relatief hoog autogebruik het klimaat, de ruimte en de leefbaarheid onder druk. Mobiliteit raakt daarmee direct aan hoe veilig, gezond, bereikbaar en inclusief onze gemeente is.

De opgave wordt zichtbaar op de weg. Provinciale wegen als de N209 en snelwegen als de A12 en A16 lopen in de spits steeds voller, met vertraging tot gevolg, en ook lokale ontsluitingswegen zoals de Boterdorpseweg en de Klapwijkseweg krijgen het zwaarder te verduren. Die drukte vertaalt zich in leefbaarheidsproblemen zoals geluidsoverlast en verkeersonveiligheid. Onze uitdaging is daarmee tweeledig: we willen de groei van de regio en het toenemende aantal verplaatsingen mogelijk maken én tegelijk de druk op de wegen afremmen.

Daarom bouwen we aan een toekomstbestendig mobiliteitssysteem dat meebeweegt met de ruimtelijke, sociale en economische ontwikkeling van Lansingerland. We maken keuzes voor de lange termijn, met oog voor duurzaamheid, gezondheid, inclusiviteit en ruimtelijke kwaliteit. Daarbij sluiten we aan op de regionale mobiliteitsopgaven van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) en de ambities van de provincie Zuid-Holland, en geven we invulling aan de mobiliteitstransitie.

Slimmer en duurzamer reizen

Een belangrijk onderdeel van die transitie is dat we de focus verleggen van alleen autoverkeer naar ook andere vormen van vervoer: lopen, fietsen, openbaar vervoer en nieuwe, slimme oplossingen zoals deelauto's en deelfietsen, en op termijn steeds meer vormen van autonoom vervoer. Daarbij hanteren wij het STOMP-principe. Het slim combineren van vervoermiddelen, met de fiets naar de metro, met de metro naar de stad en daar verder met een deelfiets, speelt daarin een sleutelrol. Goede veilige fiets- en autoparkeervoorzieningen bij stations dragen bij aan deze ketenmobiliteit, net als veilige fietsroutes naar de stations, naar scholen en naar de belangrijkste werklocaties in de regio.

Voetgangers krijgen meer ruimte doordat we dagelijkse voorzieningen dichtbij houden: hoe korter de afstand, hoe vaker mensen lopen. Zo ontstaat bereikbaarheid door nabijheid. Daarbij houden we oog voor de toegankelijkheid voor iedereen, inclusief mensen met een fysieke beperking of zonder eigen vervoermiddel. Het resultaat is een fijnmazig en samenhangend mobiliteitssysteem, waarin OV, fiets- en wandelroutes, deelmobiliteit en maatwerkvervoer op elkaar aansluiten en mensen eenvoudig kunnen overstappen.

Woningbouw, bedrijventerreinontwikkeling en mobiliteit in samenhang

Goede bereikbaarheid versterkt de economische positie van Lansingerland en maakt de gemeente aantrekkelijk om te wonen en te ondernemen. Onze ligging tussen de stedelijke netwerken van Rotterdam, Den Haag en Zoetermeer vraagt om een breed en betrouwbaar mobiliteitssysteem waarin mensen vlot en comfortabel kunnen reizen, voor werk, school of ontspanning. We ontwikkelen mobiliteit daarom in samenhang met de ruimtelijke ontwikkeling.

Dat begint bij verdichting rond hoogwaardige OV-knooppunten bij Berkel Westpolder en Lansingerland-Zoetermeer. Om de groei duurzaam te faciliteren, leggen we de nadruk op wonen, voorzieningen en werken op goed bereikbare plekken langs de E-lijn, bij Bleizo-West en langs de ZoRo-corridor. Ontwikkelingen rondom de N209 blijven vooral van deze auto-ontsluiting afhankelijk. De doorstroming van de N209 is daardoor van groot belang voor de woningbouw en bedrijventerreinontwikkeling in die omgeving.

Van nieuwe (grootschalige) woningbouw- of kantoorontwikkelingen op locaties die slecht bereikbaar zijn met OV en fiets zien we juist af. Leidend daarbij is het 15-minutenprincipe: een omgeving waarin de meeste essentiële voorzieningen zoals winkels, werk, onderwijs, zorg, groen, sport en cultuur, te voet, met de fiets of met het OV binnen korte tijd bereikbaar zijn. Zo worden actieve en duurzame verplaatsingen de logische keuze, terwijl de auto onderdeel van de omgeving blijft zonder de schaal of vorm ervan te bepalen.

De ZoRo-corridor is voor ons meer dan infrastructuur; het is een sociale en ruimtelijke verbinder en een van onze belangrijkste mobiliteitsambities. De corridor positioneert Lansingerland centraal tussen Rotterdam en Zoetermeer, versterkt de noord-zuidontsluiting, wat momenteel een structurele zwakte in het huidige systeem is, en knoopt versnipperde gebieden aaneen tot een samenhangend netwerk. We werken toe naar een opwaardering tot hoogwaardige railverbinding, vergelijkbaar met de functie die de E-lijn inmiddels vervult. Dat is nodig om de forse woningbouwopgave bereikbaar te houden en de economische potentie te ontsluiten, in het bijzonder in gebieden als Bleizo-West, Berkel Noord, Berkel Centrum en Rodenrijs.

Bij de ontsluiting van nieuwe wijken kijken we eerst naar de actieve en duurzame vormen van mobiliteit. We hanteren daarvoor het STOMP-principe waardoor een gezonde mix van modaliteiten is gewaarborgd met ruimte mogelijkheden om te kunnen kiezen voor lopen, fietsen, het openbaar vervoer of deelvervoer boven het gebruiken van de privéauto. Deze ladder passen we gebiedsgericht toe. Daarmee bedoelen we dat niet overal dezelfde modaliteit ook dezelfde prioriteit heeft. Dit kan per gebied afwijken, afgestemd op de omgeving en de doelgroep. Zo zetten we een realistische maar ambitieuze transitie in gang naar duurzamere, actieve mobiliteit, waarbij er ruimte blijft voor de auto voor wie daarvan afhankelijk is.

Parkeren met maat

Goed kunnen parkeren blijft belangrijk voor onze inwoners. Per ontwikkeling bepalen we welk aantal parkeerplaatsen passend is, op basis van de bereikbaarheidskenmerken, de parkeerbehoefte en andere integrale (mobiliteits)ambities in dat specifieke gebied. Voor nieuwe woonwijken, bedrijventerreinen en recreatieve gebieden volgen we een gebiedsgerichte aanpak met maatwerkoplossingen. Het doel is daarbij niet altijd om te sturen op een lager autobezit, maar om voldoende alternatieven te bieden, zodat inwoners hun eigen keuzevrijheid behouden.

We benutten de beschikbare ruimte efficiënt met slimme parkeeroplossingen: meer geconcentreerde voorzieningen en dubbelgebruik van parkeerplaatsen voor wonen, werken en andere functies, waarbij we in nieuwe woon- en werkgebieden zo nodig grotere loopafstanden accepteren. In de centra houden we plaatsen beschikbaar voor kortparkerende bezoekers; rond stations bewaren we de balans tussen forensen, bewoners en bezoekers. Tegelijk verbeteren we de multimodale bereikbaarheid van centra en stationsomgevingen, zodat het alternatief voor de auto aantrekkelijker wordt.

Verkeersveiligheid en een toegankelijke openbare ruimte

Verkeersveiligheid is een absolute basisvoorwaarde voor alle mobiliteit en leefbaarheid. De trend is op dit moment negatief: het aantal verkeersongevallen met letsel neemt toe, met name onder fietsers. Die trend willen we keren. Onze ambitie is nul verkeersslachtoffers door vermijdbare oorzaken, met bijzondere aandacht voor de kwetsbare verkeersdeelnemer zoals fietsers, voetgangers en doelgroepen als jongeren en ouderen. We richten de infrastructuur zo in dat deze fouten opvangt en kwetsbare groepen beschermt, en verbinden daarmee infrastructuur, gedrag én beleid.

Concreet maken we meer ruimte voor voetgangers en fietsers met comfortabele en veilige routes door de hele gemeente. We vergroten waar dat de veiligheid en leefbaarheid ten goede komt de 30 km/uur-gebieden, terwijl 50 km/uur uitgangspunt blijft op plekken waar doorstroming prevaleert en dit op een veilige wijze ingericht kan worden. Voor mensen met een fysieke of visuele beperking zorgen we voor obstakelvrije stoepen, veilige oversteken en duidelijke bewegwijzering. En rond scholen streven we naar een omgeving waarin ouders hun kinderen met een gerust hart lopend of fietsend naar school laten gaan, door infrastructurele maatregelen te combineren met verkeerseducatie en communicatie.

Een gezonde, duurzame leefomgeving

Mobiliteit bepaalt mede hoe prettig mensen wonen, werken en leven: het raakt aan luchtkwaliteit, geluidsniveaus en de inrichting van straten en pleinen. In een groeiende gemeente willen we dat mobiliteit niet ten koste gaat van de leefomgeving, maar juist bijdraagt aan gezondheid, rust en veiligheid. Het STOMP-principe (Stappen-Trappen-Openbaar Vervoer-Mobiliteitsdiensten-Personenauto, de 15-minuten omgeving en meer wegen naar 30 km/uur moeten bijdragen aan een gezondere leefomgeving.

We maken onze mobiliteit ook schoner. We stimuleren zero-emissievervoer, fietsen, en elektrisch rijden, zorgen voor voldoende laadpunten, sluiten aan op regionale hubs en faciliteren duurzame stadslogistiek en deelvervoer. In omliggende, grotere gemeenten is met de invoering van zero-emissiezones voor bedrijfsvoertuigen een belangrijke stap gezet richting verduurzaming; dit heeft ook een positief effect op de vergroening van het wagenpark aan bedrijfsvoertuigen in Lansingerland.

Voorbereid op slimme mobiliteit

Ten slotte bereiden we ons voor op de mobiliteit van morgen. Door bij te blijven op het gebied van slimme infrastructuur, voertuig-wegcommunicatie en realtime verkeersdata werken we aan een veilig, efficiënt en toekomstbestendig systeem. Nieuwe verkeerslichten en installaties voeren we 'slim' uit, zodat ze informatie delen met voertuigen en bestuurders ondersteunen bij hun rijtaken. Daarnaast stelt de gemeente data beschikbaar over verkeer, wegwerkzaamheden en evenementen. Zo speelt Lansingerland in op innovaties die mobiliteit structureel veranderen en versterkt het zijn positie als vooruitstrevende, goed bereikbare gemeente.

Toekomstbestendige werklocaties voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat
Het hebben van de juiste bedrijfsruimte op de juiste plek is een belangrijke vestigingsvoorwaarde voor bedrijven. Ook voor de bedrijven in de tuinbouwketen. Deze voorwaarde wordt steeds belangrijker naarmate de schaarste aan werklocaties groter wordt. Voor ondernemers die willen groeien en/of verduurzamen is het niet makkelijk om geschikte bedrijfsruimte te vinden. Onze inzet gaat zich hier meer op focussen. Daarbij hanteren we het uitgangspunt “het juiste bedrijf op de juiste plek”. Bedrijven die zich makkelijk mengen met wonen of andere functies, vestigen zich bij voorkeur in de centrumgebieden of op de linten zodat op bedrijventerreinen voldoende ruimte blijft voor bedrijven met een grotere milieuhindercirkel. Het midden- en kleinbedrijf dat hun bedrijfsruimte wil optimaliseren, gaan we faciliteren en informeren over kansen. Dit geldt ook voor kansen in de transitie naar de nieuwe economie. Deze is duurzaam, klimaatdapatief en circulair. 

Ondernemers met vragen over schoon, heel en veilig worden doorgeleid naar de juiste contactpersoon binnen de gemeente. Meer complexe vraagstukken van ondernemers kunnen we alleen oppakken met behulp van incidentele externe middelen.

Een duurzamer Lansingerland 
We zetten in op de hoofdthema’s energietransitie, klimaatadaptatie en circulaire economie om Lansingerland ook in de toekomst duurzaam, toekomstbestendig en leefbaar te houden. We doen dit door een effectieve inzet op de onderwerpen met de grootste impact, maken het meer en meer onderdeel van dagelijks handelen en doen het samen met de samenleving. We hebben daarbij aandacht voor de meest urgente vraagstukken die deze transities met zich meebrengen. Zo faciliteren we inwoners bij het verduurzamen van de woning, werken we samen met partners en in de regio en stimuleren we de opwek van duurzame energie. We richten de openbare ruimte zo in dat deze zo goed mogelijk bestand is tegen het hevigere klimaat in de komende jaren. 

Op deze manier handelen wij zelf steeds duurzamer en stimuleren we inwoners, bedrijven en andere partners om dit ook te doen: slim omgaan met energie, slim omgaan met materialen en ons klaar maken voor het veranderende klimaat. Zo leveren we lokaal onze bijdrage aan de landelijke doelstelling van 55% CO2-reductie in 2030. Het einddoel is een klimaatneutrale, circulaire en klimaatadaptieve samenleving in 2050. Door beperktere financiële middelen op het gebied van de duurzaamheid is er minder inzet mogelijk en wordt het moeilijker om deze doelstellingen te behalen. Ook netcongestie heeft impact op het behalen van onze doelstellingen.