Omschrijving (toelichting)

De (invoering van de) Omgevingswet heeft een grote impact voor onze gemeente, omdat deze zowel een technische, beleidsmatige, juridische als gedragscomponent bevat. Namelijk: de aansluiting op het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO), het werken met nieuwe kerninstrumenten als de omgevingsvisie, programma’s en het omgevingsplan, gevolgen voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) en verdergaande samenwerking met inwoners, bedrijven en partners; van de ‘nee, tenzij’ naar de ‘ja mits’ gedachte.


Gedurende dit jaar is toegewerkt naar inwerkingtreding op 1 januari 2023. In oktober 2022 kwam het nieuws dat de invoering van de Omgevingswet is uitgesteld. Desondanks zijn de voorbereidingen op de Omgevingswet in 2022 doorgezet om te zorgen dat we als organisatie er klaar voor zijn. 

Het in 2021 opgestelde projectplan vormde de basis voor “een gemeenschappelijk en helder beeld van wat het project inhoudt, wat we moeten opleveren, wie waarvoor verantwoordelijk is en welke inzet van mensen en middelen nodig is”. Voor de invoering hanteren wij het overzicht van de VNG van 28 “Minimale acties Omgevingswet voor gemeenten”, die nodig zijn voor de invoering van de Omgevingswet. Wij hebben deze 28 minimale acties ondergebracht in vijf deelprojecten, ook wel sporen genoemd. Naast het overkoepelende spoor 0 (over ambities, strategie, aanpak, financiën en communicatie) gaat het om vijf sporen, te weten: 
1. Omgevingsvisie 
2. Omgevingsplan
3. Vergunningverlening, toezicht en handhaving 
4. Digitaal Stelsel Omgevingswet
5. Veranderopgave 

Per spoor hebben wij hiervoor in 2022 het volgende gedaan:
Spoor 0: Algemene informatie 
Dit overkoepelende spoor richt zich op de aanpak, strategie en financiën van het project, het inrichten van monitoring en evaluatie en het verstrekken van informatie over de Omgevingswet. Hiervoor is in 2022 het volgende gedaan: Het verstrekken van informatie aan de gemeenteraad, ketenpartners en medewerkers van de gemeente Lansingerland, voornamelijk in de vorm van informatieve, interactieve bijeenkomsten en opleidingen. Het informeren van initiatiefnemers en inwoners is voorbereid, in afwachting van de invoering van de Omgevingswet.
Wij hebben dit jaar voor uw gemeenteraad vier beeldvormende avonden georganiseerd over de invoering van de Omgevingswet. De doelen van de avonden waren: de raad informeren over onze opgave, het kennisniveau verhogen, inzicht geven in en verband leggen tussen de noodzakelijke besluitvorming.

Spoor 1: Omgevingsvisie
In september 2021 stelde uw raad de ontwerp Omgevingsvisie 1.0 vast. Op 24 februari 2022 heeft de gemeenteraad de Omgevingsvisie 1.0 vastgesteld. Deze Omgevingsvisie is de integrale langetermijnvisie van de gemeenteraad voor de hele fysieke leefomgeving en haar grondgebied. De visie is een strategisch beleidsdocument dat de Structuurvisie vervangt en bevat de hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving, hoofdlijnen van de voorgenomen ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming en het behoud van het grondgebied en de hoofdzaken van het beleid op alle relevante terreinen van de fysieke leefomgeving.

Met deze visie hebben we als organisatie en samenleving een afwegingskader voor het maken van de juiste keuzes voor Lansingerland. Het is een levendig kerninstrument van de Omgevingswet, dat we aanscherpen op belangrijke ontwikkelingen en bijdragen vanuit de samenleving. Het wordt de centrale plek voor beleid voor de leefomgeving. Na vaststelling in 2022 zijn eind 2022 ook de voorbereidingen gestart om de omgevingsvisie door te ontwikkelen naar de volgende versie. Er is gestart met het maken van een routekaart, waarbij onder andere aandacht is voor participatie door inwoners.

Spoor 2: Omgevingsplan 
Wij deden uw gemeenteraad voorstellen voor het Plan van aanpak Omgevingsplan 2022-2029, delegatie, het aanwijzen van gevallen bindend adviesrecht en verplichte participatie. Voorafgaand aan het raadsvoorstel en het besluit op 22 september 2022, hebben wij een vijftal beeldvormende avonden georganiseerd om dit besluit goed te kunnen nemen. Ook de verordening Nadeelcompensatie is vastgesteld door uw raad op 24 november 2022. Ook zijn de technische aanpassingen die nodig zijn in de APV verwerkt en vastgesteld. Ondertussen hebben we met de ambtelijke organisatie voorbereid op de nieuwe processen en werkwijze onder de Omgevingswet.

Spoor 3: Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH)
In 2022 zijn een aantal VTH-raadsvoorstellen voorbereid, die voorafgaand aan de inwerkingtreding van de Omgevingswet aangeboden zullen worden. Een aantal bodemtaken zijn bij de omgevingsdienst DCMR belegd, waarvoor in de begroting structurele kosten zijn opgenomen. Daarnaast is in 2022 vooral geoefend met werkafspraken, vergunningverlening en het Digitaal Stelsel Omgevingswet. Ook is het proces van de intake- en omgevingstafel ingericht en is hiermee het oefenen opgestart.

Spoor 4: Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)
We zijn aangesloten op het Digitale Stelsel Omgevingswet landelijke voorziening (DSO-LV). Het DSO is één digitaal loket voor het aanvragen van vergunningen, raadplegen van de geldende regels per locatie en op termijn informatie over de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Op het moment dat de Omgevingswet in werking treedt moet elke gemeente zijn aangesloten op het DSO. 
Wij zijn als gemeente verplicht om voor drie onderdelen met (lokale) systemen aan te sluiten op het DSO-LV om informatie te versturen en te ontvangen. Zo kunnen wij vergunningaanvragen en meldingen ontvangen uit het omgevingsloket, onze omgevingswetbesluiten publiceren en toepasbare regels publiceren voor het indienen van aanvragen en meldingen. Naast deze aansluitingen (de minimale acties) is oefenen van belang, wat in 2022 heeft plaatsgevonden. De systemen zijn nieuw en het DSO ontwikkeld zich nog, waardoor we samen leren en verbeteren tegelijk. Ook zijn vijf proefpublicaties van het omgevingsplan gedaan en is een toepasbare regel gepubliceerd. 

Spoor 5: Veranderopgave
In 2022 is geanalyseerd welke competenties, kennis en vaardigheden bij medewerkers aanwezig zijn, die onder de Omgevingswet als van belang worden geacht. Ook is in kaart gebracht welke nieuwe/andere rollen en verantwoordelijkheden nodig zijn om te werken met de Omgevingswet.